MachLac.comMạch Lạc
Khung câu chuyện

Câu chuyện có người nói chen: giữ khung khi kể trong nhóm đông

Cách giữ khung câu chuyện khi kể trong nhóm đông có người nói chen, kể hộ hay cãi chi tiết: phân vai khi hai người cùng kể, câu giữ mạch và lúc nên nhường lời.

Large Vietnamese family seated on a woven mat at a backyard gathering, several hands raised and pointing as two people talk at once, wide shot from behind, late afternoon

Kể chuyện trong nhóm đông mà có người nói chen, cách giữ khung là coi câu chuyện như một con đường có điểm đến rõ: mỗi lần có người chen vào, bạn đón lấy điều họ nói nếu nó thuộc về đường đi, gác lại nếu nó là đường khác, rồi nói một câu đưa cả nhóm về đúng chặng đang đi. Người giữ khung không cần nói to hơn, chỉ cần luôn biết chuyện đang ở chặng nào.

Nhóm đông có những kiểu chen riêng mà kể hai người không có: hai người cùng biết chuyện tranh nhau kể, có người sửa chi tiết, có người kéo sang chuyện của mình, có người đến giữa chừng. Phần dưới nói từng kiểu, cách phân vai khi kể chung, những câu giữ mạch, và lúc nào nên buông khung cho người khác dẫn.

Các kiểu nói chen trong nhóm đông

Mỗi kiểu chen cần một cách đáp khác. Nhận ra đang gặp kiểu nào là bước đầu giữ được khung.

Kiểu chenVí dụCách đáp giữ khung
Người cùng biết chuyện kể chồng lên"Không, để em kể, đoạn này hay nhất!"Nhường đoạn đó, nhưng hẹn lấy lại phần kết
Sửa chi tiết"Không phải thứ ba, thứ tư chứ!"Nhận sửa ngay nếu không quan trọng, đi tiếp
Kéo sang chuyện của mình"Hồi trước nhà em cũng bị y vậy…"Đón một câu, hẹn nghe sau, quay về
Hỏi chi tiết phụ"Cái quán đó ở đâu?"Trả lời nửa câu, đi tiếp
Người đến muộn"Ủa đang kể gì đó?"Một câu tóm cho người mới, không kể lại từ đầu
Bình luận, đùa chen"Đúng là chỉ có anh mới bị vậy!"Cười cùng, rồi quay về câu đang dở

Trong nhóm đông, chen ngang thường không phải bất lịch sự mà là dấu hiệu mọi người đang hứng thú. Mục tiêu không phải ngăn người khác nói, mà là giữ để câu chuyện vẫn tới được cái kết giữa những lời chen.

Hai người cùng kể một chuyện: phân vai trước

Vợ chồng kể chuyện chuyến đi, hai anh em kể chuyện hồi nhỏ, hai đồng nghiệp kể vụ việc ở chỗ làm: khi cả hai cùng có mặt trong chuyện, việc tranh nhau kể gần như chắc chắn xảy ra. Hai người nhớ khác nhau, thích khác đoạn, và mỗi người sửa lời người kia. Người nghe bị kéo qua lại, mất mạch.

Cách hiệu quả là phân vai ngay từ đầu, bằng một câu tự nhiên: "Anh kể đoạn đi, em kể đoạn về nhé." hoặc "Em kể đi, chỗ nào thiếu anh thêm." Phân theo chặng của câu chuyện thì mỗi người có phần của mình. Phân theo vai chính và vai bổ sung thì một người giữ khung, người kia chỉ thêm chi tiết khi được mời.

Anh chị Quân và Linh ở Hưng Yên hay được bạn bè hỏi chuyện chuyến đi bụi bằng xe máy năm cưới. Trước đây hai người tranh nhau đoạn bị lạc đường, đến giờ vẫn không thống nhất ai chỉ sai đường. Giờ họ có quy ước: chị kể đoạn đi, anh kể đoạn lạc, chị kể kết. Chuyện gọn hẳn, và đoạn tranh luận ai chỉ sai đường thành một câu đùa có chủ ý ở giữa.

Những câu giữ mạch dùng được ngay

"Đúng rồi, và lúc đó…" Đón nhận lời chen của người khác rồi nối ngay vào mạch của mình. Người chen thấy được ghi nhận, câu chuyện không bị đứt.

"Khoan, chuyện đó hay, để lát nghe kỹ." Hẹn lại nhánh mà người khác vừa mở. Nói chữ "hay" để người chen không thấy bị gạt đi.

"Quay lại cái lúc…" Đưa nhóm về đúng chặng đang dở bằng một hình ảnh cụ thể. Không nói "nãy kể tới đâu nhỉ" vì câu đó mời cả nhóm cùng đoán và lại lạc.

"Để mình kể cho xong đoạn này đã." Dùng khi đang tới đoạn quan trọng và lời chen sẽ làm hỏng nhịp. Nói nhẹ nhàng, kèm nụ cười; câu này lịch sự nếu không dùng quá một hai lần.

"Kết là…" Khi lời chen đã kéo dài và nhóm có vẻ mệt, nhảy thẳng tới kết. Một chuyện có kết nhanh vẫn tốt hơn một chuyện không bao giờ kết.

Khi có người sửa chi tiết hoặc cãi lại

Trong nhóm người cùng biết chuyện, sửa chi tiết là chuyện thường: ngày nào, ai nói câu gì, đi mất bao lâu. Bản năng của người kể là cãi lại để giữ đúng. Nhưng mỗi lần cãi về một chi tiết phụ, câu chuyện dừng lại, và cả nhóm chuyển sang theo dõi cuộc tranh luận thay vì theo dõi câu chuyện.

Quy tắc đơn giản: nếu chi tiết không thay đổi cái kết hay điểm nhấn, nhận sửa ngay và đi tiếp. "Ừ thứ tư, thì thứ tư hôm đó…" Không mất gì cả. Nếu chi tiết quan trọng, như ai là người đã làm việc chính, thì nói ngắn "chỗ này mình nhớ khác, lát nói", rồi đi tiếp. Cuộc tranh luận được dời sang sau chuyện, khi nó không làm ai mất mạch.

Có khi người sửa đúng. Nhận một cách vui vẻ và thêm vào chuyện làm câu chuyện đáng tin hơn. Người nghe thấy người kể sẵn sàng sửa sai thường tin những phần còn lại hơn.

Người đến muộn và người hỏi lại giữa chừng

Nhóm đông luôn có người đến muộn, người vừa nghe điện thoại xong, người đi lấy nước về. Họ hỏi "đang kể gì đó?", và cả nhóm hoặc dừng lại chờ, hoặc mỗi người tóm một kiểu. Người giữ khung nên tự tóm, một câu, rồi đi tiếp: "Chuyện anh Sơn đi câu bị mất cần, đang tới đoạn anh nhảy xuống ao." Câu tóm gồm nhân vật, sự việc chính, và chặng đang dở.

Đừng kể lại từ đầu cho người mới. Những người đang nghe sẽ phải nghe lại phần đã biết, và chính họ sẽ bắt đầu nói chen. Người mới có thể hỏi thêm sau khi chuyện xong, lúc đó ai cũng sẵn sàng bổ sung.

Với người hỏi lại một chi tiết vì nghe không rõ, trả lời ngay và ngắn, vì nếu không, họ sẽ bị lạc tới hết chuyện. Một câu hỏi lại là dấu hiệu họ đang nghe, đáng được trả lời.

Khi nào nên buông khung cho người khác dẫn

Giữ khung không có nghĩa là giữ lời bằng mọi giá. Có những lúc buông là tốt nhất. Khi người chen vào thật sự biết đoạn đó rõ hơn bạn, như người trực tiếp chứng kiến, nhường lời cho họ kể đoạn đó làm câu chuyện sống động hơn. Khi nhóm đã rõ ràng muốn đi theo chuyện của người khác, kết nhanh chuyện của mình bằng một câu rồi nhường.

Buông khung cũng là cách để người khác có chỗ. Trong một bữa cơm đông người, người kể chuyện giỏi không phải là người nói nhiều nhất, mà là người giúp cả bàn có những câu chuyện trọn vẹn, kể cả chuyện của người khác. Đôi khi việc tốt nhất là hỏi một câu giúp người khác giữ khung: "Rồi sao nữa chị, kể tiếp đi." Câu hỏi đó kéo cả nhóm về với người đang kể.

Cô Thắm ở Cao Bằng, người hay đứng ra nói chuyện trong các buổi họp mặt dòng họ, kể rằng điều cô học được lâu nhất là biết lúc nào dừng chuyện của mình để mời bác cả kể tiếp đoạn bác nhớ. Buổi họp mặt nào có những lúc nhường lời như thế đều kéo dài hơn và có nhiều chuyện được kể hết hơn.

Người giữ khung trong một bữa cơm đông người làm những gì

Trong bữa cơm gia đình hay buổi họp mặt, thường có một người tự nhiên đứng ra giữ khung cho các câu chuyện. Không cần là người nói nhiều nhất. Những việc người đó làm:

  • Nhớ chuyện nào đang dở để nhắc lại khi cuộc nói chuyện bị cắt ngang bởi việc gắp thức ăn, dọn bát hay trẻ con quấy.
  • Hỏi "rồi sao nữa" đúng lúc để người kể có cơ hội đi tới cái kết, nhất là người ít nói hay người lớn tuổi.
  • Nhắc những lời hẹn: "nãy chú Ba hẹn kể vụ con cá, giờ kể đi chú".
  • Tóm cho người đến muộn để những người khác không phải dừng lại.
  • Nhẹ nhàng chuyển lời khi có một người kể quá dài: "Hay quá, rồi kết sao anh?" thay vì cắt ngang thẳng.
  • Để ý những người chưa được kể chuyện nào và mời họ: "Còn bên chị dạo này có gì vui?"

Vai này không cần chỉ định; ai để ý được những việc trên là đang làm nó. Một người giữ khung tốt làm cả bàn có cảm giác mọi câu chuyện đều được nghe tới cuối.

Kể chuyện trong nhóm nhắn tin đông người

Nhóm nhắn tin gia đình, nhóm lớp, nhóm đồng nghiệp là nhóm đông theo kiểu khác: người chen không cần chờ lượt, tin của họ có thể chen vào giữa hai tin của bạn. Chuyện kể bằng năm tin liên tiếp có thể bị cắt thành năm khúc rời bởi những tin hỏi, tin đùa, tin chuyển sang chuyện khác. Người đọc sau phải kéo lên tìm từng mảnh.

Cách giữ khung trong nhóm nhắn tin: gửi chuyện thành một tin dài duy nhất thay vì nhiều tin ngắn, hoặc nếu phải chia, đánh số đầu mỗi tin để người đọc sau ghép lại được. Khi có người hỏi giữa chừng, trả lời bằng cách trích dẫn tin của họ, để câu trả lời không bị đọc nhầm là phần tiếp của chuyện.

Kết chuyện bằng một tin rõ ràng mở đầu bằng "kết là" hay "cuối cùng", để người đọc sau biết chuyện đã xong. Nếu chuyện bị chen nhiều, gửi thêm một tin tóm ngắn ở cuối cho người vào sau đọc một lần là hiểu.

Câu hỏi thường gặp

Bị người khác nói chen liên tục khi đang kể thì nên làm gì?

Đón nhận lời chen bằng một câu ngắn, hẹn lại nếu nó là chuyện khác, rồi đưa nhóm về chặng đang dở bằng một hình ảnh cụ thể. Nếu bị chen quá nhiều, nhảy thẳng tới phần kết để chuyện vẫn trọn vẹn.

Hai người cùng biết một chuyện thì kể chung thế nào?

Phân vai ngay từ đầu: chia theo chặng, mỗi người kể một đoạn, hoặc một người giữ khung và người kia chỉ bổ sung khi được mời. Một câu như "anh kể đoạn đi, em kể đoạn về" là đủ để tránh tranh nhau kể.

Có nên cãi lại khi người khác sửa sai chi tiết không?

Nếu chi tiết không thay đổi kết quả hay điểm nhấn, nhận sửa ngay và đi tiếp. Nếu chi tiết quan trọng, nói ngắn rằng mình nhớ khác và sẽ bàn sau. Tranh luận giữa chừng làm cả nhóm mất mạch câu chuyện.

Người đến muộn hỏi đang kể gì thì trả lời sao?

Tóm một câu gồm nhân vật, sự việc chính và chặng đang dở, rồi đi tiếp. Đừng kể lại từ đầu vì những người đang nghe sẽ phải nghe lại phần đã biết và bắt đầu nói chen.

Khi nào nên nhường lời thay vì giữ khung?

Khi người chen biết đoạn đó rõ hơn bạn, hoặc khi cả nhóm đã muốn nghe chuyện của người khác. Lúc đó, kết nhanh chuyện của mình bằng một câu rồi nhường lời. Nhường đúng lúc giúp cả buổi có nhiều chuyện được kể trọn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138